Dune: Bölüm İki'yi en büyük IMAX perdesinde izledim ve film bittiğinde salondan çıkarken bacaklarımın titrediğini hissettim. Bunu daha önce sadece birkaç filmde yaşamıştım. Bu yazı, bir sinema salonunun karanlığında, koltuğa gömülmüş, nefesini tutmuş bir izleyicinin notları, bir basın bülteni değil.
İlk filmden çıkarken "güzeldi ama yarım kaldı" diyenlerdendim. Birinci bölüm bir kurulumdu; muhteşem ama temkinli, hikâyeyi sabırla diziyordu. İkinci bölüm ise o sabrın patlaması. Denis Villeneuve sanki "Tamam, artık hazırsınız" deyip elindeki tüm gücü perdeye boşaltıyor. İlk yarım saatten sonra anladım ki bu, son yılların en iddialı bilimkurgu filmlerinden birini izliyorum.
Çölün Ağırlığı: Bir Gezegeni Hissetmek
Villeneuve'ün başardığı en büyük şey, Arrakis'i bir dekor olmaktan çıkarıp gerçek bir yer yapması. Kumun sıcaklığını, suyun ne kadar kıymetli olduğunu, Fremen'lerin her nefeste ne kadar dikkatli yaşadığını hissediyorsunuz. Greig Fraser'ın kamerası çölü hem güzel hem de acımasız gösteriyor; bu manzaralar bir tatil broşürü değil, hayatta kalma mücadelesinin sahnesi. Kum solucanına ilk binilen sahnede salonda kimsenin nefes almadığını duyabiliyordunuz.
Özellikle Giedi Prime sahneleri, Harkonnen gezegeninin kızılötesi siyah-beyaz çekildiği o bölüm, beni sandalyeme yapıştırdı. Güneşin o gezegende renkleri yok ettiği fikri, hem görsel hem de tematik bir dahilik. Feyd-Rautha'nın arena dövüşü bu solgun, renksiz dünyada geçiyor ve bir kâbusun içine düşmüş gibi hissediyorsunuz. Bu, "güzel görüntü" olmanın ötesinde, bir dünyanın ruhunu anlatan sinema.
Paul'ün Dönüşümü: Kahraman mı, Yoksa?
Filmin beni en çok etkileyen yanı, Paul Atreides'i kolay bir kahraman olarak sunmaması. Timothée Chalamet, masum bir çocuktan, kendi içindeki gücü hem isteyen hem de ondan korkan bir lidere dönüşümü inanılmaz bir incelikle oynuyor. Filmin sonlarına doğru bakışları değişiyor; aynı yüz, ama içinde artık başka biri var. Bu dönüşümü izlerken "acaba doğru tarafta mıyım?" diye sormaya başlıyorsunuz ve filmin asıl dehası bu.
Frank Herbert'ın kitabı bir "seçilmiş kişi" masalı değil, ona dair bir uyarıydı; fanatizmin, mesihçiliğin ne kadar tehlikeli olduğunu anlatıyordu. Villeneuve bu uyarıyı koruyor. Paul'ün yükselişi muhteşem ve heyecan verici, ama aynı zamanda ürkütücü. Salonda Paul'ü alkışlamak isterken, bir yandan da içimde "bu iyi bitmeyecek" hissi vardı. Çok az film sizi kahramanına hem hayran bırakır hem de ondan tedirgin eder.
Chani: Filmin Vicdanı
Zendaya'nın canlandırdığı Chani, ilk filmde çoğunlukla bir hayaldi; burada ise filmin kalbi ve vicdanı oluyor. Villeneuve karakteri kitaptan ayırıp ona bağımsız, sorgulayan bir ses veriyor. Chani, Paul'ün etrafında büyüyen efsaneye şüpheyle bakan tek kişi; ve film ilerledikçe onun bakışları bizim bakışlarımız oluyor. Bu seçim filme inanılmaz bir duygusal derinlik katıyor.
Finaldeki o son sahne, spoiler vermeyeceğim ama Chani'nin yüzündeki ifade, beni günlerce düşündürdü. Zendaya tek bir bakışla, bir milletin kaderini ve bir aşkın kırılışını aynı anda anlatıyor. Bu, koca bir destanın tüm ağırlığını tek bir insan yüzünde toplayabilen, nadir görülen türden bir oyunculuk.
Stilgar ve İnancın İki Yüzü
Javier Bardem'in canlandırdığı Stilgar, filmin en akılda kalan yan karakteri ve aslında filmin tema açısından gizli kahramanı. Stilgar, Paul'ün gelişini gerçekten bir mucize, bir peygamberin dönüşü olarak görüyor ve bu inancın saflığı bazen komik, bazen ürkütücü. Bardem bu zor dengeyi kusursuz tutturuyor; her "Lisan al-Gaib" deyişinde hem gülümsüyorsunuz hem de tüyleriniz diken diken oluyor.
Çünkü Stilgar üzerinden film, inancın nasıl bir araca dönüştürülebileceğini gösteriyor. Paul'ün gücü kılıçtan değil, insanların ona inanmaya ne kadar hazır olduğundan geliyor. Bir grup Fremen şüpheciyken, Stilgar gibiler her olayı kehanetin göstergesi olarak yorumluyor. Bu, günümüze dair de çok şey söyleyen, rahatsız edici derecede güncel bir tema. Film, bir kahramanlık destanı kılığında aslında kitlelerin nasıl yönlendirildiğini anlatıyor.
Hans Zimmer: Kulaklarla Değil, Göğüsle Dinlenen Müzik
Bu filmi sıradan bir salonda izlemek bile yeter de artar, ama Hans Zimmer'ın müziğini gerçek bir ses sistemiyle deneyimlemek ayrı bir olay. Müzik kulaklarınızdan değil, göğsünüzden giriyor. Fremen savaş çığlıklarının, o boğazdan gelen sesin altına döşenen bas, salonu titretiyordu. Zimmer burada melodiden çok dokuyla, sesin fiziksel ağırlığıyla çalışıyor; bazen müzik neredeyse rahatsız edici derecede güçlü ve bu kasıtlı.
Özellikle Paul'ün güneye gittiği ve kaderini kabullendiği sahnelerdeki müzik, bir ilahi ile bir savaş marşı arası bir şey. İçinizi hem ürpertiyor hem de coşturuyor. Sinemadan çıktıktan sonra bile o ses kafamın içinde çalmaya devam etti. Bu, görüntüyle müziğin birbirine bu kadar kenetlendiği, ikisini ayrı düşünemediğiniz türden bir yapım.
Kusurları Var mı? Var, Ama...
Dürüst olmak gerekirse film kusursuz değil. 166 dakikalık süresine rağmen bazı karakterler hak ettikleri zamanı bulamıyor; özellikle İmparator ve kızı Irulan, hikâyeye geç dahil oldukları için biraz aceleye gelmiş gibi. Kitabı okumayanlar için bazı politik ilişkiler ve isimler kafa karıştırıcı olabilir. İlk filmi izlemeden buraya gelen biri muhtemelen ilk yarım saatte kaybolur.
Ama bunlar, koca bir kıtayı resmeden bir tablodaki küçük fırça kusurları gibi. Filmin ölçeği ve hırsı o kadar büyük ki, bu eksiklikler deneyimi gölgelemiyor. Villeneuve riskli bir şey yaptı: gişe filmi formatında, popcorn beklentisiyle gelen seyirciye aslında fanatizm, kader ve iktidar üzerine ağır bir tez sundu. Ve bunu, kimseyi sıkmadan başardı.
Sonuç: Sinemada İzlenmesi Gereken Bir Film
Dune: Bölüm İki, evde küçük bir ekranda izlenecek bir film değil. Bu, sinema salonunun neden hâlâ var olduğunu hatırlatan, "işte bu yüzden bilet alıyoruz" dedirten türden bir deneyim. Görselliği, müziği, oyunculukları ve cesur anlatımıyla son yılların en iyi bilimkurgu filmlerinden biri; belki de bir başyapıt.
Eğer ilk filmi sevdiyseniz, bu sizi tatmin edecek ve fazlasını verecek. Sevmediyseniz bile, bir şans daha vermenizi öneririm; çünkü bu film, ilk bölümün tüm vaatlerini tutuyor. Çıkışta verdiğim tek karar şuydu: bunu en az bir kez daha, mümkünse daha büyük bir perdede izlemeliyim. Bölüm Üç'ü iple çekiyorum.
